Ukrayna, Rusya’nın enerji altyapısını hedef alan saldırılarının ardından bu kez ülkenin dijital altyapısına yöneldi. Son günlerde düzenlenen insansız hava aracı (İHA) saldırılarında, Rusya’nın en büyük teknoloji şirketlerinden Yandex’in veri merkezleri hedef alındı. Saldırılar sonucunda bazı tesislerin devre dışı kaldığı bildirildi. Saldırılar Rusya’nın yapay zeka ve bulut bilişim altyapısında ciddi kesintilere yol açtı
Yandex ağır darbe aldı
Google, Amazon ve Uber’in hizmetlerini tek çatı altında birleştiren bir şirket olarak tanımlanan Yandex, Rusya’da arama motorundan bulut bilişime, yapay zekadan çevrim içi müziğe kadar çok sayıda hizmet sunuyor. Şirketin altyapısına yönelik saldırılar bu nedenle yalnızca Yandex kullanıcılarını değil, hizmetleri için şirketin sistemlerinden yararlanan diğer işletmeleri de etkiliyor.
Reuters’ın aktardığı bilgilere göre saldırıların son halkası, pazar sabahı Vladimir bölgesindeki bir Yandex veri merkezinin tamamen devre dışı kalmasıyla sonuçlandı. Bu olay, şirketin veri merkezlerine yönelik son günlerde gerçekleştirilen üçüncü saldırı olarak kayıtlara geçti. Daha önce Kaluga bölgesindeki bir tesis ile Moskova yakınlarındaki Sasovo‘da bulunan veri merkezi de hedef alınmıştı.
Sasovo’daki tesisin özellikle kritik olduğu belirtiliyor. Reuters’a göre şirketin yapay zeka modellerini geliştirmek için kullandığı üç süper bilgisayardan ikisi burada bulunuyor. Dolayısıyla saldırıların etkisi, mevcut dijital hizmetlerdeki kesintilerle sınırlı kalmayıp Yandex’in yapay zeka modelleri üzerindeki eğitim çalışmalarını da etkileyebilir.
Yandex’in yapay zeka ve bulut hizmetleri devre dışı kaldı
Saldırıların ardından Yandex’in çok sayıda hizmetinde kesintiler yaşandığı bildirildi. Kyiv Post’un aktardığı bilgilere göre şirketin Alice adlı sesli asistanı, Yandex Music müzik platformu ve Google Meet benzeri görüntülü görüşme hizmeti Telemost da etkilenen hizmetler arasında yer aldı.
Alice, Apple’ın Siri ve Amazon’un Alexa asistanlarına benzer şekilde çalışan bir sistem. Yandex’in Station serisi akıllı hoparlörlerinde de kullanılan asistanın devre dışı kalması, bu cihazların sesli komutlarla kullanılmasını aksatıyor.
Kesintiler, şirketin kurumsal müşterilere sunduğu altyapı hizmetlerine de yayıldı. Yandex Compute Cloud, işletmelerin sanal makineler ve diğer bulut kaynaklarını kullanmasını sağlayan platform olarak öne çıkıyor. Bu hizmette yaşanan sorunlar, altyapısını Yandex üzerinde çalıştıran şirketlerin uygulamalarına ve çevrim içi sistemlerine erişimini etkileyebiliyor.
Yandex’in hizmet durumu sayfasında en az 84 hizmetin çevrim dışı olduğu bildirildi. Bu sayı, saldırıların şirketin dijital altyapısı üzerindeki etkisinin boyutunu ortaya koyuyor.
Yandex Cloud, genel amaçlı bulut hizmetlerine ek olarak ağlık sektörü için özel bulut çözümleri de sunuyor. Ayrıca devlet kurumlarının vatandaşlara ait özel verileri saklamak amacıyla kullandığı altyapılar arasında Yandex’in bulut hizmetlerinin de bulunduğu belirtiliyor.
Bot trafiği yüzde 0,4 seviyesine düştü
Saldırıların etkisi, internet trafiği ölçümlerine de yansıdı. Cloudflare’ın verilerine göre Yandex ağı kaynaklı bot trafiği yüzde 0,4 seviyesine düştü. Trafikteki ilk büyük düşüşün 8 Ekim’de, Sasovo’daki veri merkezinin hedef alınmasının ardından yaşandığı belirtildi. Kaluga’daki tesisin devre dışı kalmasıyla birlikte düşüş daha da derinleşti.
Burada ölçülen veri, Yandex ağından gelen bot trafiğini ifade ediyor. Bu gösterge tek başına şirketin tüm internet trafiğinin veya kullanıcılarının kaybolduğu anlamına gelmiyor. Bununla birlikte, Yandex altyapısındaki faaliyetlerin olağan seviyelerinin çok altına indiğine işaret ediyor.
Küresel internet izleme kuruluşu NetBlocks da Yandex Cloud trafiğinin normal seviyesinin yaklaşık yüzde 30’una, Yandex LLC trafiğinin ise yüzde 63’üne gerilediğini bildirdi. Bu düşüşlerin Rusya genelinde daha yavaş internet hizmetlerine ve bazı çevrim içi servislerde erişim sorunlarına neden olabileceği değerlendiriliyor.
Bankacılık, ulaşım ve alışveriş uygulamaları da etkilendi
Yandex’in veri merkezleri, şirketin kendi ürünlerinin yanı sıra başka işletmelerin dijital hizmetlerine de altyapı sağlıyor Akltarılanlara göre kullanıcılar pazar günü bazı bankacılık ve yolculuk paylaşım uygulamalarında sorun yaşadıklarını bildirdi. Rusya’nın büyük perakende zincirlerinden Magnit’in ve indirim mağazaları zinciri Fix Price’ın uygulamalarında da kesintiler görüldüğü belirtildi.
Yandex’in sistemlerindeki kesintilerin ne kadar süreceği ve etkilenen hizmetlerin ne zaman tamamen normale döneceği konusunda ise kesin bir takvim bulunmuyor.
